كۆنسۆلی به‌ریتانیا له‌نیوان چه‌واشه‌كاری و نوێنه‌رایه‌تی حكومه‌تی هه‌رێمدا


هه‌فته‌ی ڕابردو ڕۆژنامه‌ی ئاوێنه‌ به‌یاننامه‌یه‌كی كۆنسۆڵی حكومه‌تی به‌ریتانی له‌ هه‌ولێر بڵاوكرده‌وه‌، سه‌باره‌ت به‌دیپۆرتكردنه‌وه‌ی په‌نابه‌رانی كورد بۆ كوردستان كه‌ جێََگه‌ی تیارامانه‌و ناكرێت هه‌ڵوێستێكی له‌وجۆره‌ بازی به‌سه‌ردا بدرێت. به‌ر له‌هه‌رشتێ بۆ وه‌بیرهێنانه‌وه‌ی بابه‌ته‌كه‌ باشتروایه‌ گۆشه‌یه‌ك له‌و به‌یاننامه‌یه‌ بخه‌ینه‌ ڕوو كه‌ به‌مشێوه‌یه‌ (به‌هه‌زاران كوردی تاراوگه‌نشین له‌ ئه‌وروپاوه‌ ده‌گه‌ڕێنه‌وه‌و خه‌ریكی كاركردنن لێره‌. ده‌بێ ئه‌وه‌ بڵێم كه‌ هه‌ندێ له‌و كوردانه‌ی له‌ئه‌وروپا ده‌ژین وادیاره‌ ئاگایان له‌وه‌ نییه‌ له‌ هه‌رێمی كوردستان چی ڕووده‌دات، یان چاویان نوقاندوه‌و گویشیان گرتووه‌. من مه‌خسه‌دم له‌وانه‌یه‌ كه‌ هه‌لمَه‌ت ده‌كه‌ن له‌دژی سیاسه‌ته‌كانی ولاتانی حكومه‌ته‌كانی ئه‌وروپا بۆ ناردنه‌وه‌ی خه‌لك بۆ هه‌رێمی كوردستان... ئه‌م هه‌لمَه‌تكارانه‌ واپێده‌چێت پێیانوابێت كه‌ ئه‌و كوردانه‌ی له‌كوردستانی عیراق ده‌ژین له‌لایه‌ن حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستانه‌وه‌ ده‌چه‌وسێنرێنه‌وه‌، ئه‌گینا بۆچی ئه‌وان ده‌یانه‌ویت به‌ریتانیا مافی په‌نابه‌ری بدات به‌خه‌لك، كه‌ ئه‌مه‌ش به‌بڕوای من تۆمه‌تباریه‌كی ناڕه‌وایه‌ له‌دژی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان..) كه‌سانێك كه‌ ئه‌م به‌یاننامه‌یه‌ ده‌خوێنێته‌وه‌ له‌هه‌نگاوی یه‌كه‌مدا ئه‌وه‌یان وه‌بیردێ، جیاواز له‌وه‌ی كه‌ ئه‌م ڕه‌وشته‌ چه‌ند دووره‌ له‌هه‌رجۆره‌ ئه‌تكیه‌ت و بنه‌مایه‌كی كاری كۆنسۆلگه‌ری، هاوكات ده‌بینین كه‌ ئاستی وشیاری و شعوری كۆمه‌لایه‌تی خه‌ڵكی كوردستان چه‌ند به‌ ده‌ستی كه‌م ده‌گرن ئه‌مه‌ له‌كاتێكدایه‌ كه‌ كۆنسۆلی به‌ریتانیا به‌شێك له‌باسه‌كه‌ی ته‌رخان كردوه‌ بۆ پیاهه‌ڵدانی ئه‌و هه‌موو (پێشكه‌وتنه‌ی) كه‌ ئه‌م كۆمه‌لگایه‌ به‌خۆیه‌وه‌ بینیوه‌. تۆ بلێ ئه‌م به‌ڕێزانه‌ پێشكه‌وتنه‌كانی ئه‌م كۆمه‌لگایه‌ ته‌نیا له‌به‌رزبوونه‌وه‌ی بالاخانه‌و پرۆژه‌ زه‌به‌لاحه‌كانی پشت په‌رده‌وه‌ ببیننه‌وه‌. هه‌ر بۆیه‌ ئه‌وه‌ی له‌پشت ئه‌م لوژیكه‌وه‌ خۆیمان نیشان ده‌دات ئه‌و گومانه‌مان لا دروست ده‌كات كه‌ دوورنیه‌ به‌رپرسانی ئه‌م كونسلگه‌ریه‌ پیانوابێت كه‌ هێشتا شۆڕشی ته‌كنه‌لۆژیان ته‌شریفی نه‌هێناوه‌ته‌ ئه‌م ده‌ڤه‌ره‌و ئاگاداری كاریگه‌ریه‌كانی پێگه‌ی كۆمه‌لایه‌تی فه‌یسبووك و  یوتوب وتوێتئر نین و به‌شێك له‌ شۆرشه‌كانی ناوچه‌كه‌، كه‌ به‌هیمه‌تی ئه‌م ته‌كنه‌لۆژیایه‌ به‌رپا نه‌كراوه‌. با لێره‌دا بۆ ساتێك ئه‌م لایه‌نه‌ی باسه‌كه‌ ببه‌خشین به‌گه‌وره‌ی كاربه‌ده‌ستانی كۆنسۆگه‌ری به‌ریتانیا مه‌زن و بینه‌وه‌ سه‌ر ئه‌وهۆكاره‌ واقعیانه‌ی كه‌پاڵنه‌ری دیپۆرتكردنه‌وه‌ی په‌نابه‌ران بۆ ئه‌م ناوچه‌یه‌.
بازاڕی كاری ئه‌وروپا له‌ كوێوه‌ بۆ كوێ و پێویستی به‌ چیه‌؟                  
یه‌كێك له‌ به‌رئه‌نجامه‌كانی جه‌نگی جیهانی دوه‌م و كێشمه‌كێشه‌ سیاسیه‌كانی ئه‌و ڕۆژانه‌ ده‌ستبه‌ركردنی پرۆتۆكۆلی جمیفی 1951 بوو بۆ داكۆكیكردن له‌مافی په‌نابه‌ران بوو. كه‌سانیك كه‌ ئاشنان به‌مێژووی ئه‌و سه‌رده‌مانه‌ی ئه‌وروپای، ئاگادارن ئه‌م ولاتانه‌ نه‌ك به‌ته‌نیا دووچاری گه‌وه‌ره‌ترین كاره‌ساتی ئینسانی بوونه‌وه‌، به‌ڵكو وێرانه‌یه‌ك كه‌پاش ئه‌و شه‌ڕه‌ گه‌وره‌ به‌جێما بارگرانیه‌كه‌ی چه‌ند به‌رابه‌ر گه‌وره‌تر كرده‌وه‌. به‌شێوه‌یه‌ك مه‌گه‌ر له‌پاڵ (ته‌رحی مارشاڵدا) كه‌ بۆ ئاوادانكردنه‌وه‌ی ئه‌وروپا بوو، ته‌نیا هێزی كاری هه‌رزانی په‌نابه‌رانی ئازیزی (كرێكارانی میوان) توانبێتی به‌شێكی گه‌وره‌ له‌و بۆشایه‌ پڕبكاته‌وه‌. هاوكات هه‌موو ده‌روازه‌كانی ئه‌وروپا به‌ڕووی په‌نابه‌ران وكۆچكردواندا ئاولاكرا. دیاره‌ له‌ قوناغی جیهانی دوو جه‌مسه‌ریدا ئه‌مرێكی حه‌یاتی بوو بۆ ئه‌م ولاتانه‌ كه‌ شه‌ڕه‌كانی پشت جه‌بهه‌یان له‌ بڵندگۆی ئه‌م جارنامه‌یه‌وه‌ درێژه‌ پێبده‌ن دژبه‌ یه‌كیه‌تی سۆڤیه‌تی جاران. هه‌ر بۆیه‌ ده‌بینین سه‌رده‌مانیك كه‌ كۆتای به‌جیهانی دوو جه‌مسه‌ری هات و هه‌رسهێنانی ڕوسیا ڕاگه‌یه‌نرا، هاوكات ئه‌وروپاش پێینایه‌ قوناغێكی نوێ و چه‌ند ساڵێكی نه‌برد به‌كرده‌وه‌ هه‌ر جۆره‌ ڕێكه‌وتنامه‌یه‌كی مافه‌كانی په‌نابه‌رانی لولداو ئیدی هێدی هێدی سنوره‌كانی ولاتانی ئه‌وروپا نه‌ك هه‌ر به‌ڕووی په‌نابه‌راندا داخران، به‌ڵكو بینیمان كه‌ ئه‌م ئه‌م ولاتانه‌ دۆخیكیان سه‌پاند كه‌ بووه‌ هۆی گیان له‌ده‌ستدانی هه‌زاران ئینسان له‌ده‌ریاو شاحینه‌و ناوچه‌ سنوریه‌كاندا كه‌به‌هیوای به‌ده‌ستهینانی مافی په‌نابه‌ریه‌وه‌ ڕوویانكردبووه‌ ئه‌وروپا، كه‌واته‌ بالێره‌دا بچینه‌ سه‌ر ئه‌و هۆكاره‌ واقعیانه‌ی كه‌ په‌نابه‌رانی پێ دیپۆرتده‌كریته‌وه‌. پێشتر له‌ یه‌ك ڕسته‌دا ئاماژه‌مان به‌وه‌كرد كه‌ كۆتایهاتن به‌كێبه‌ركێی نیوان ئه‌و دوو جه‌مسه‌ره‌ خاڵی وه‌رچه‌رخان و
له‌ كۆتایهینان به‌ مافه‌كانی په‌نابه‌ران. به‌لام له‌پال ئه‌مه‌شدا ڕووداو گۆڕانكاریه‌ گه‌وره‌كانی جیهان، بوونه‌ته‌ هۆكاری هه‌ره‌ سه‌ره‌كی خێراكردنه‌وه‌ی ئه‌م قوناغه‌ و ماڵ ئاوایكردنی ئه‌م ولاتانه‌ له‌پرۆتۆكۆلی جنیفی 1951. له‌مباره‌شه‌وه‌ په‌ره‌سه‌ندنی بێكاری و قه‌یرانی ئابوری، زه‌مینه‌یه‌كی یه‌كجار گه‌وره‌و به‌رچاوی ڕه‌خساند بۆ گه‌شه‌
كردنی ڕاسیزم و نه‌ژادپه‌رستی.هاوكات له‌هه‌ناوی ئه‌م دۆخه‌دا كۆتایهاتن به‌ (ده‌وله‌تی خۆشگوزه‌رانی) له‌ماوه‌ی دوو ده‌هه‌ی ڕابردودا ده‌روازه‌ی به‌ڕووی كه‌مكدرنه‌وه‌و بڕینی بیمه‌و خزمه‌تگوزاریه‌كاندا كرده‌وه‌و كه‌ دیاره‌ مافه‌كانی په‌نابه‌ران قوربانیانی ڕیزی پێشه‌وه‌ی ئه‌م ڕووداوانه‌ بوون و ئه‌م دۆخه‌ به‌گشتی زه‌مینه‌یه‌كی یه‌كجار گه‌وره‌ی ڕه‌خساند بۆ په‌ره‌پێدانی دیاریده‌ی دژی خاریجی بوون. ئه‌م دیاریده‌یه‌ به‌راده‌یه‌ك له‌گه‌شه‌و به‌هێزبووندابوو كه‌ بالانسی دۆخه‌كه‌ له‌به‌رژه‌وه‌ندی گروپ و حزبه‌ ڕاست و ڕاسیسته‌یه‌كاندا شكانده‌وه‌، هه‌ر بۆیه‌ دژی خاریجی بوون و وه‌ده‌رنانی په‌نابه‌ران له‌ئاستیكی به‌رفراواندا به‌هێزبوو. هاوكات ئه‌م دۆخه‌ پێگه‌ی حزب و ڕێكخراوه‌ ڕاسیست و نژاده‌په‌رسته‌كانی له‌م ولاتانه‌دا وه‌ك جه‌مسه‌رێكی مه‌ترسیدار ته‌نانه‌ت بۆ ئه‌منیه‌ت و ئاسایشی ئه‌م وڵاتانه‌دا خولقاندوه‌، كه‌ ڕه‌نگه‌ كاره‌ساتی كوشتاری 70 كه‌س له‌جه‌زیره‌ی... نه‌رویج نمونه‌یه‌كی به‌رچاوی ئه‌م ڕاستیه‌ حاشا هه‌لنه‌گره‌ بیت. ره‌نگه‌ له‌مباره‌وه‌ ئاماژه‌یه‌كی كورت پێگه‌ی ڕاسیزم له‌م ولاتانه‌دا ئاگادارمان بكاته‌وه‌ كه‌ به‌چ خێراییه‌ك ئه‌م بزوتنه‌وه‌یه‌ په‌ره‌ی سه‌ندوه‌. ئه‌گه‌ر پێنچ ساڵی ڕابردو وه‌ك پێوانه‌یه‌ك له‌به‌رچاو بگرین و چاوێك بگێرین به‌نێو مه‌یلی ڕاسیستی و نه‌ژادپه‌رستانه‌ی  ولاتانی ئه‌وروپا ده‌بینین ئه‌م بزوتنه‌وه‌یه‌ وه‌ك به‌رچاوترین هێزێك له‌ زۆرێك له‌م ولاتانه‌دا به‌شێوه‌یه‌كی باوه‌ڕ پێنه‌كراو هێزی په‌یداكردوه‌و كورسه‌كانی په‌رله‌مانئ ئه‌م ولاتانه‌ی داگیركردوه‌. بۆ نمونه‌ ده‌ركه‌وتنی حزبی پێشره‌و له‌ نه‌رویج له‌سالی 2009دا توانی بێته‌ دوه‌م حزبی گه‌وره‌ی په‌ره‌لمان. حزبی فنلاندیه‌ بنجینه‌یه‌كان له‌ ساڵی 2011دا توانی بێته‌ سێهه‌مین حزبی گه‌وره‌ی په‌رله‌مان. هه‌روه‌ها هه‌موومان ئاگاداری دوو ڕووداوی گه‌وره‌ی هه‌لبژاردنه‌كانی ئایاری ئه‌م سالین كه‌ له‌ یونان و فه‌ره‌نسه‌ به‌رپاكراو، ئه‌وه‌بوو كه‌ حزبی به‌ربه‌یانی زیرین كه‌ بۆ یه‌كه‌مجار له‌ هه‌لبژاردنی په‌رله‌مانی یوناندا به‌شداری كردو له‌ 6% ده‌نگه‌كانی به‌ده‌ست هێناو هه‌روه‌ها له‌هه‌لبژاردنی سه‌رۆكۆماری فه‌رنسه‌دا مارین لوین كاندیتی حزبی جه‌نهه‌ی میلی 19 % ده‌نگه‌كانی به‌ده‌ستهێنان، كه‌له‌ڕاستیدا ئه‌م چه‌ند نمونه‌یه‌ ته‌نیا وه‌ك مشتیك له‌ خه‌رمانی پێگه‌ی ڕاسیزم و نژادپه‌رستی ده‌بینین كه‌ به‌ چ ڕاده‌یه‌ك ئه‌م لایه‌نه‌ بوونه‌ته‌ مه‌ترسیه‌كی گه‌وره‌ كه‌ سه‌راپای ئه‌م لایه‌نانه‌و نان له‌سه‌ر سفره‌ی ئه‌نتی خارجی بوون ده‌خۆن و له‌م ڕێگه‌یه‌وه‌ هێزیان گرتووه‌. به‌لام به‌بروای من به‌هه‌موو ئه‌مانه‌شه‌وه‌ خالی وه‌رچه‌رخانی سیاسه‌تی ولاتانی ئه‌وروپا گه‌ران بوو به‌دوای هیزی كاری هه‌رزاندا كه‌لێره‌دا رۆشنتر دینه‌وه‌ سه‌ر ئه‌م باسه‌.
كرێكاری پیشه‌یی یان مافی په‌نابه‌ری ؟
شكاندنه‌وه‌ی ئه‌و ئه‌زمه‌ ئابوریه‌ی كه‌ له‌چه‌ند سالی رابردودا له‌ ولاتانی ئه‌وروپا تاوی سه‌ندوه‌، دیاره‌ بێگومان دیاره‌ ده‌شكێنرێته‌وه‌ به‌سه‌ر كرێكاران و زه‌حمه‌تكێشاندا بۆیه‌ له‌پاڵ بڕین وكه‌مكردنه‌وه‌ی گه‌لێك له‌ بیمه‌و مافه‌كاندا له‌پال بردنه‌ سه‌ره‌وه‌ی ته‌مه‌نی خانه‌نشینكردن وته‌قه‌لای زیادكردنیدا... هێرشكرایه‌ سه‌ر هه‌ڵقه‌ی هه‌ر لاوازی چینی كریكار كه‌په‌نابه‌ران و كۆچكردوانن كه‌ له‌هه‌نگاوی یه‌كه‌مدا له‌ڕێگه‌ی هه‌ڵسپاردنی مافه‌كانیانه‌وه‌ ده‌كرێت، بۆیه‌ په‌راویزخستنی هه‌رجۆره‌ پرۆتۆكۆلێك مافه‌كانی په‌نابه‌ران به‌هێز بكات وه‌لانرا.په‌له‌قاژه‌یه‌ك كه‌ ولاتانی ئه‌وروپا تیكه‌وتن پێشبركی به‌هره‌مه‌ند بوونه‌ له‌هێزی كاری هه‌رزان. بۆیه‌ چه‌ند ساڵی ڕابردو فۆكۆس كردنه‌ له‌سه‌ر هێزی كاری پیشه‌یی و ئه‌مه‌ بووته‌ ستراتیجی ئه‌م قوناغه‌یان.كه‌واته‌ بوونی كرێكاری پیشه‌یی خاڵی هاوبه‌شی هه‌موو ولاتانی ئه‌وروپایه‌. ئه‌وروپای یه‌كگرتوو پێشبینی ده‌كات تا 20 ساڵی ئاینده‌ پێویستیان به‌ زیاتر له‌ 20 ملیون هێزی كاری پیشه‌یه‌. كار به‌شوێنێك گه‌شتووه‌ كه‌ پارلمانی ئه‌وروپا له‌ دواین كۆبونه‌وه‌ی خۆیدا له‌ 20 نۆفمبه‌ر له‌ سترسبۆرگی فه‌رنسه‌ بریاریدا كه‌ كارئاسانی بكه‌ن بۆ به‌ده‌ستهێنانی (كارتی سه‌وز ) بۆ كرێكارانی پیشه‌یی كه‌ بێنه‌ ولاتانی ئه‌وروپا كاربكه‌ن. بۆ به‌ده‌ستهێنانی ئه‌م كارته‌ شینه‌ ته‌نیا ئه‌و كه‌سه‌ ده‌بێت به‌ڵگه‌نامه‌ی خوێندن هه‌بێت له‌گه‌ل لایه‌نی كه‌م سێ سال ئه‌زمونی كاردا، تا له‌هه‌ر ولاتیكی ئه‌وروپی ئیقامه‌ی كاری بدریتی. فرانكۆ فراتینی، كۆمیساری یه‌كیه‌تی ئه‌وروپا ڕۆژی سێ شه‌مه‌ی 23 ئوكتۆبه‌ری سالی ڕابردوو ده‌ڵی به‌پێ ئه‌و ئامارانه‌ی كه‌ لامانه‌ 85% كۆچكردوانی ئێسته‌كه‌ له‌ ولاتانی ئه‌وروپادان له‌ كه‌سانێك پیهاتووه‌ كه‌ هیچ پیشه‌و ده‌وره‌یه‌كی فیربوونیان نه‌دیوه‌. ته‌نیا 5% كۆچكردوانه‌ پیشه‌یان هه‌یه‌و كارشناسی زانستین. ئه‌مه‌ له‌ كاتیكدایه‌ كه‌ له‌ ئه‌مریكا به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ 55% كۆچكردنی ئه‌م ولاته‌ كه‌سانیكن كه‌پیشه‌ی تایبه‌تیان هه‌یه‌. هه‌رله‌مباره‌وه‌ ده‌وله‌تی ئیتلافی ئه‌لمان له‌چند مانگی ڕابردودا دواین پرۆژه‌ی خۆی ڕاگه‌یاندن بۆ ئاسانكردنه‌وه‌ی هاتنی كرێكارانی پیشه‌یی، تائێسته‌ پیشه‌وه‌رانی كۆچكرد بۆ وه‌رگرتنی مۆله‌تی كاركردن پێویستی به‌وه‌ هه‌بووه‌ كه‌ ده‌رامه‌تی سالانه‌ی 66 هه‌زار ئیۆرۆ بێت، به‌لام به‌پێی ئه‌م دواین ڕێكه‌وتنامه‌یه‌ 44,800 هه‌زار ئیۆرۆ كافیه‌ بۆ وه‌رگرتنی ئیقامه‌ی كار له‌و ولاته‌دا. كه‌ سه‌ره‌تا ئه‌م كه‌سانه‌ ده‌توانن بۆ ماوه‌ی سێ سال، پاشان دوای مانه‌وه‌ی بی سنوور بكه‌ن. به‌پێ ئاماری ئیداره‌ی ناوه‌ندی كاری ئه‌لمان تا سالی 2025 ئه‌م ولاته‌ پێویستی به‌ 6 ملیون هێزی كاری پیشه‌ی كه‌ لایه‌نی كه‌م زیاتر له‌ دوو ملیون كرێكاری خارجی پیشه‌ی بۆ پڕكردنه‌وه‌ی ئه‌م بۆشاییه‌ له‌به‌رچاو گیراوه‌. هه‌ر بۆیه‌ له‌م سالانه‌ی ڕابردودا ڕوسیا یه‌كێك له‌و ولاتانه‌ بووه‌ كه‌ ڕێژه‌یه‌كی به‌رچاوی له‌ كرێكارانی پیشه‌ی خۆیان گه‌یاندوه‌ته‌ ولاتانی ئه‌وروپاو ئه‌مه‌ریكا، به‌پێ ڕاپۆرتی هه‌فته‌نامه‌یه‌كی ڕووسی (ئارگومنتی ایفاكتی) ده‌نووسێت له‌سێ ساڵی ڕابردودا زیاتر له‌یه‌ك ملیون هێزی كاری ته‌خسوسی كۆچیان كردوه‌. به‌لێ ئه‌مه‌ راستیه‌كانی پشت په‌رده‌یه‌ كه‌ ولاتانی ئه‌وروپا چۆن ده‌ست به‌كاری سرینه‌وه‌ی هه‌رجۆره‌ ئاسه‌واریكی مافی په‌نابه‌رین له‌جێگه‌ی ئه‌و تێكڕا سه‌رگه‌رمی جێخستنی سیاسه‌تی وه‌رگرتنی هێزی كاری پیشه‌ین بۆ پڕكردنه‌وه‌ی به‌شێك له‌و ئه‌زمه‌ قوله‌ی كه‌به‌رۆكی پێگرتوون. ئه‌مه‌ش به‌پشتیوانه‌ی ده‌یان سیمینارو كۆبوونه‌وه‌ ڕێكه‌وتنی نێوان ولاتانی ئه‌وروپا بووه‌، جیاواز له‌وه‌ی كه‌ چه‌ندین ڕێكه‌وتنامه‌ی تری له‌چه‌شنی (ڕێكه‌وتنامه‌ی شه‌نگن، ڕێكه‌وتنامه‌ی دبلن ..) كه‌ به‌شێكی بۆ دروستكردنی ئاسته‌نگی بۆ په‌نابه‌ران به‌رهه‌م هێناوه‌، نمونه‌ی ئه‌وه‌ی كه‌ پاش ئه‌م ڕێكه‌وتنامانه‌ هه‌ر په‌نابه‌رێك بۆی هه‌یه‌ ته‌نیا له‌یه‌كێك له‌ ولاتانی ئه‌وروپا داوای په‌نابه‌ری بكات، ئه‌گه‌ر بیتو بچیته‌ ولاتیكی تری ئه‌وروپی كه‌ ڕێكه‌وتنامه‌ی دبلنیان په‌سه‌ند كردوه‌، ئه‌وا ئۆتۆماتیكی ده‌بێت ئه‌و په‌نابه‌ره‌ دیپۆرت بكریته‌وه‌ بۆ هه‌مان ولات كه‌پیشتر لێوه‌ی هاتووه‌ به‌(تاوانی) ئه‌وه‌ی كه‌ سنووری ئه‌و ولاته‌ی به‌زاندوه‌، ئیتر له‌ مافی په‌نابه‌ری ته‌نانه‌ت له‌ زۆرێك له‌ بیمه‌و مافه‌كانی تریشی بێ به‌ش ده‌بێت تا ناچاری ده‌كه‌ن به‌وه‌ی كه‌ كاری ڕه‌ش بكات و دووباره‌ كاری ڕه‌شیش بكریته‌وه‌ (تاوانیكیتر) یا هه‌ر كاریكیتری نایاسای كه‌ ئه‌و په‌نابه‌ره‌ بۆ بژێوی ژیانی به‌ناچاری په‌نای بۆ به‌رێ، فایلی تاوانه‌كانی قورستر ده‌كات و سبه‌ینیش ئه‌گه‌ر هاتوو ده‌ستگیریان كرد وه‌ك كه‌سێكی یاسا شكین و تاوانبار ته‌ماشای ده‌كه‌ن كه‌ بۆ (ئاسایشی) ئه‌و ولاته‌ نه‌گونجاوه‌و ده‌بیت بگه‌ڕێندرێته‌وه‌ بۆ ولاتێك كه‌ لێوه‌ی هاتووه‌، ئه‌گه‌ر به‌ ویستی خۆی نه‌بێت، ئه‌وا ده‌بێت له‌ ڕێگه‌ی فڕۆكه‌ی جه‌نگی و سه‌گ و پۆلیسه‌وه‌ ئه‌و كاره‌ ئه‌نجام بده‌ن.
دوا وشه‌
بۆ كۆنسۆلی حكومه‌تێك كه‌ به‌پشتیوانه‌ی ئه‌مه‌ریكاو هاوپه‌یمانه‌كانی عیراقیان داگیركردو سه‌دان هه‌زاران ئینسانیان كرده‌ قوربانی ئامانج وستراتیجه‌كانی خۆیان، ڕه‌نگه‌ ئاسای بێت كه‌هه‌ر حكومه‌تیكی پاش به‌عس جێگه‌ی پشگیریان بێت به‌هه‌ر (كه‌موكوڕیكشه‌وه‌)، كه‌واته‌ سه‌رسام بوونی ئه‌وان به‌و (پیشكه‌وتنانه‌ی) حكومه‌تی هه‌رێمیش ئاسایه‌. به‌لام ئه‌وه‌ی كه‌ كۆنسۆلی حكومه‌تێك تا ئه‌و ڕاده‌یه‌ داكۆكی له‌حكومه‌تیكیتر بكات كه‌ پێیوابیت ڕه‌خنه‌گرتن له‌م ده‌سه‌لاته‌ یا ئه‌وه‌ی كه‌باس له‌بوونی چه‌وسانه‌وه‌ بكرێت له‌م هه‌رێمه‌دا ئه‌وه‌ ناهه‌قی تۆهمه‌ته‌، ئیتر ته‌نیا ده‌توانرێت له‌سه‌ر حسابی ڕووقایمیه‌كی بێ وێنه‌ ئه‌ژمار بكرێت، كه‌ ئه‌م هه‌لویسته‌ ته‌نانه‌ت نوێنه‌رانی حكومه‌ت بۆخۆشیان جورئه‌ت ناكه‌ن وه‌ها ئیدعایه‌ك بكه‌ن و ده‌یان جار زۆرێك له‌ ئێمه‌ ئاگاداری ئه‌وه‌ بووین كه‌ فلان سه‌رۆكی حكومه‌ت وفلان وه‌زیرو سه‌ركرده‌و سه‌رۆكی حزب ولایه‌ن دانی به‌ناعه‌داله‌تی و سته‌م و چه‌وسانه‌وه‌كانی ژیانی ڕۆژانه‌ی خه‌ڵكی كوردستان ناوه‌. به‌ڕاستی كاره‌ساته‌ كۆنسۆلگه‌ری حكومه‌تێك چاو له‌و هه‌موو ناعه‌داله‌تی و گه‌نده‌ڵی و زۆلم و زۆره‌ی ئه‌م كۆمه‌لگایه‌ بپۆشێت، چاو له‌ كوشتارو گرتن وئه‌شكه‌نجه‌و ئازاری خه‌لكی كوردستان بپۆشێت له‌ خۆپیشاندانه‌كانی پاش 17 شوباتی پار سالدا. داكۆكیكردنی كۆنسۆلی حكومه‌تێك له‌ هه‌ر ولاتیكدا تا ئه‌ندازه‌ی پاكانه‌كردن بۆ نه‌بونی هیچ جۆره‌ چه‌وسانه‌وه‌یه‌ك له‌و ولاته‌دا، ئه‌گه‌ر به‌دیویكدا ئه‌و پرسیاره‌ دێنێته‌ گۆڕێ كه‌ ئاخۆ به‌هاو حورمه‌تی ئینسان له‌ ولاته‌كه‌ی خۆیاندا چۆن و چی بێت، ئه‌وا به‌دیویكیتریشدا لوتكه‌ی هه‌ژاری مۆرالی سیاسیه‌، چونكه‌ هیچ كونسۆلی و سه‌فاره‌تێك كاره‌كه‌ی ئه‌وه‌ نیه‌ كه‌ بێته‌ نوینه‌رو قسه‌كه‌ری ئه‌و ولاته‌ی كه‌تێدا (میوانه‌)و پاكانه‌ بۆ كارنامه‌ی ئه‌و ده‌سه‌لاته‌ بكات. به‌لام هه‌موو ئه‌م راستیانه‌ به‌لگه‌ی ئه‌وه‌مان به‌ده‌سته‌وه‌ ده‌ده‌ن كه‌ حكومه‌تی به‌ریتانیا له‌ دیپۆرتكردنه‌وه‌ی په‌نابه‌راندا به‌ڕاده‌یه‌ك كه‌وتوته‌ پێشلكاری به‌هۆی كارنامه‌یه‌ك كه‌ دژ به‌ په‌نابه‌ران ئه‌نجامیانداوه‌ ناچاره‌ پاكانه‌ بۆ ئه‌و ده‌سه‌لاته‌ بكه‌ن كه‌ ساڵه‌هایه‌ سه‌دان هه‌زار كه‌س به‌هۆی نه‌بوونی ئازادی و بێ به‌شبوون له‌ماف و ئازادیه‌كانیان روویان كردوه‌ته‌ چاره‌نوسێكی نادیار. به‌هۆی شه‌ڕو كوشتارو سه‌ركوتی سیاسی و بۆردمان و برسیه‌تی و بێكاری و ناعه‌داله‌تیه‌وه‌ ناچار به‌ ڕووكردنه‌ هه‌نده‌ران بوون.له‌ كۆتایشدا نیگه‌رانی و هیرشی توندی كۆنسۆلخانه‌ی به‌ریتانیا دژ به‌و كه‌مپینه‌ی كه‌ ئه‌وانی تۆشی هیستریا كردووه‌ كه‌ به‌ڕۆشنی مه‌به‌ستان فیدراسیۆنی سه‌راسه‌ری په‌نابه‌رانی عیراقیه‌، كاتیك ده‌یتوانی گویگری هه‌بێ و زه‌ره‌یه‌ك له‌ هه‌قیانت به‌خۆیه‌وه‌ ببینیت كه‌ چه‌ند ڕۆژیك پاش به‌یاننامه‌كه‌ی كۆنسۆلی به‌ریتانیا، فیدراسیۆن وه‌لامیكیاندایه‌وه‌و بانگه‌وازیان كردن بۆ كۆنگره‌یه‌كی هاوبه‌شی رۆژنامه‌گه‌ری تا ڕاستی مه‌سه‌له‌كان زیاتر بۆ خه‌لكی كوردستان ڕۆشن بكریته‌وه‌. وه‌لام نه‌دانه‌وه‌ی كۆنسۆلی نیشانه‌ی شكست و گومانیكه‌ كه‌ له‌حكومه‌ته‌ دیمواكراسیه‌كه‌ی خۆیان ده‌كه‌ین له‌ به‌رامبه‌ر به‌ ریكخراوی ئه‌و په‌نابه‌رانه‌ی كه‌ به‌ كه‌له‌بچه‌كراوی شكه‌نجه‌دراوی دیپۆرت ده‌كاته‌وه‌ بۆ ژێر ده‌سه‌لاتی ئه‌و حكومه‌ته‌ی كه‌ له‌م سالانه‌دا ده‌یان ریكخراو ئورگانی نیونه‌ته‌وه‌ به‌توندترین شیوه‌ ناره‌زای خۆیان دژ سته‌م كوشتارو بێ مافی و چه‌وسانه‌وه‌ی خه‌لكی كوردستان ده‌ربریووه‌، به‌لام به‌داخه‌وه‌ پێده‌چیت ئه‌ركی سه‌رشانی كۆنسۆلی حكومه‌تی به‌ریتانیا ته‌نیا په‌رده‌پۆش كردنی كارنامه‌ی دزیوی ئه‌م ده‌سه‌لاته‌و ستایشكردنی
ئه‌و حكومه‌ته‌ بیت كه‌ له‌ماوه‌ی دوو هه‌فته‌ی رابردوا له‌ ژوره‌ داخراوه‌كانیاندا به‌كۆمه‌لیك ریكه‌وتنی تر گه‌شتوون، هیوادارین كه‌ ژیان و چاره‌نووسی په‌نابه‌رانی ئه‌وه‌ندی تر تیدا ره‌شتر نه‌كه‌ن.

rebwar.arif@hotmail.com

 

 

2 حوزەیران

 

 * سەرچاوە     ئاوێنە